مسئولیت دولت ها در قبال نقض حقوق بین المللی بشردوستانه غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه حقوق بین‌الملل، دانشگاه عدالت، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران

چکیده
حقوق بشردوستانه بین‌المللی در مخاصمات مسلحانه میان رزمندگان و غیرنظامیان تفکیک قائل می-شود تا جایی که حمله عمدی علیه غیرنظامیان یا علیه افراد غیرنظامی که در درگیری‌ها مشارکت ندارند، جنایت جنگی محسوب می‌شود. غیرنظامیان حاضر در مخاصمات مسلحانه می‌بایست در برابر خسارات ناشی از حملات گروه‌های مسلح، دولت یا افراد محافظت شوند، زیرا آنها حق دارند از هر گونه خسارتی که ناشی از عدم رعایت موازین قانونی توسط دولت‌ها حین مخاصمات مسلحانه می‌باشد در امان باشند و در صورت سهل‌انگاری دولت‌ها و عدم تبعیت آنها از قواعد حقوق بشردوستانه بین‌المللی در مخاصمات مسلحانه، مسئولیت حقوقی بر آنها تحمیل می‌گردد و در این صورت با ورود خسارت، همه عاملان و مسببین ورود خسارت به غیرنظامیان حین مخاصمات مسلحانه می‌بایستی پاسخگو باشند و جبران زیان نمایند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به دنبال این سوال اصلی است که مسئولیت دولت‌ها در قبال نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه چیست؟ فرضیه اصلی حاکی است به رغم قواعدی حقوق غیرنظامیان در مناطق مخاصمه مبتنی بر حقوق بین‌الملل بشردوستانه لیکن هنوز شاهد بروز خسارات و محیط ناامن برای غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه دولت‌های درگیر می‌باشیم که همین امر اهمیت مسئولیت حقوقی و بین‌المللی دولت‌ها در پایبندی به اصول بشردوستانه در حین مخاصمات مسلحانه را مضاعف می‌نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Responsibility of States for Violations of International Humanitarian Law of Civilians in Armed Conflicts

نویسندگان English

SeyyedMohammadSadegh HashemiSharoudi 1
Mehrnoosh Mirzaamraji 2
1 >
2 PHD
چکیده English

International humanitarian law distinguishes between combatants and civilians in armed conflicts, to the extent that an intentional attack against civilians or against civilians not taking part in the hostilities constitutes a war crime. Civilians in armed conflicts must be protected from harm caused by attacks by armed groups, states or individuals, because they have the right to be protected from any harm resulting from the failure of states to comply with legal standards during armed conflicts. In the event of negligence on the part of states and their failure to comply with the rules of international humanitarian law in armed conflicts, legal responsibility is imposed on them, and in this case, when damage occurs, all perpetrators and those responsible for causing damage to civilians during armed conflicts must be held accountable and compensate for the damage. This article, using a descriptive-analytical method, seeks to answer the main question: What is the responsibility of states for violations of international humanitarian law against civilians in armed conflicts? The main hypothesis is that despite the rules of civilian rights in conflict zones based on international humanitarian law, we still witness the occurrence of damage and an unsafe environment for civilians in armed conflicts of the involved states, which doubles the importance of the legal and international responsibility of states in adhering to humanitarian principles during armed conflicts.

کلیدواژه‌ها English

State responsibility
international law
humanitarian
civilians
armed conflicts
ابراهیم­گل، علیرضا (1391). مسئولیت بین­المللی دولت، تهران، پژوهش­های حقوقی شهر دانش. دبیرخانه کمیته ملى حقوق بشردوستانه (1383). رعایت حقوق بشردوستانه بین‌المللى، ترجمه کمیته ملّى حقوق بشردوستانه، تهران.
احمدآبادی، عیسی (1386). حمایت از افراد و اموال غیرنظامی در مخاصمات مسلحانه از دیگاه حقوق بین­الملل و اسلام، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
احمدی میانجی، علی (1387). ترجمه کتاب الاسیر فی­الاسلام، تهران، انتشارات دادگستر.
اقبالی، کیوان (1388). تحولات اخیر در اصل تفکیک بین رزمندگان و غیرنظامیان در حقوق مخاصمات مسلحانه، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.   
پیری، هادی مراد و حمیدرضا خضرایی (1399). نقش فناوری­های نوین اطلاعاتی در جنگ­های آینده، مطالعات قدرت نرم، 10(23)، 177-159. 
توکلی طبسی، علی، فرنگیس منصوری، محمدتقی رضایی و توکل حبیب­زاده (1392). مسئولیت بین­المللی دولت­های ثالث ناشی از نقض حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه داخلی، حقوقی بین­المللی، 30(49)، 96-61.  
راجرز، آنتونی و پل مالرب (1382). قواعد کاربردی حقوق مخاصمات مسلحانه، ترجمه کمیته ملی حقوق بشردوستانه، تهران، مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
روسو، ژان ژاک (1371). قرارداد اجتماعی، ترجمه عنایت‌الله شکیباپور، بی­نا.
زبده، محمد و حسین حقیقت­پور (1402). مطالعه تطبیقی در مصونیّت غیرنظامیان و زوال آن در نظام­های حقوق بشردوستانه اسلام و بین­الملل، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 12(3)، 28-7. 
سعیدی، سمانه (1397). اسارت زنان در جنگ سوریه و عراق و وظیفه جمهوری اسلامی ایران، تهران، انتشارات دانشگاه معارف اسلامی.
سیفی، بهزاد و حسین شریفی طرازکوهی (1398). ضرورت آموزش حقوق مخاصمات مسلحانه (دریایی) در نیروهای مسلح با تأکید بر کارکنان نیروی دریایی راهبردی ارتش جمهوری اسلامی ایران، آموزش علوم دریایی، 6(19)، 85-68.
شریفی طرازکوهی، حسین، سیدقاسم زمانی و مسلم یعقوبی (1402). اصول حقوق بشردوستانه بین‌‌‌المللی در مواجهه با تسلیحات نوین نظامی: چالش‌‌‌ها و راهکارها، پژوهش­های حقوقی، 12(54)، 39-7.
صابری، هنگامه (1378). ضمانت اجرای حقوق بشردوستانه؛ تعهد دولت­ها در ترغیب یکدیگر به رعایت حقوق بین­الملل بشردوستانه، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه.
صلح­چی، محمدعلی (1393). مسئولیت دولت در قبال نقض حقوق بین­الملل بشر توسط شرکت­های فراملی، پژوهش حقوق عمومی، 16(44)، 128-105. 
ضیایى بیگدلى، محمدرضا (1389). اسلام و حقوق بین‌الملل، تهران، انتشارات گنج دانش.
ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1382). حقوق بشر، حقوق بشردوستانه و حقوق بین‌الملل بشر»، کمیته ملی حقوق بشردوستانه. 
ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1383). نگرشی بر مسئولیت بین­الملی ناشی از نقض حقوق بشر و حقوق بشردوستانه، پژوهش حقوق عمومی، 6(13)، 19-5.
ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1400). حقوق بین­الملل بشردوستانه، تهران: انتشارات گنج دانش.
طاهری، صمد و اکرم بهرامی (1401). حقوق غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه بین­المللی، پژوهش­های حقوق تطبیقی عدل و انصاف، 5(18)، 91-70.
طاهری، علیرضا و شیوا قهاری (1399). سیر تحولات حقوق نظامیان و غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه بین­المللی از منظر حقوق بین­الملل بشردوستانه، پژوهش بین­الملل، 2(3)، 31-5.
فلک، دیتر (1397). حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه، ترجمه سیدقاسم زمانی و نادر ساعد، تهران، پژوهشکده حقوقی شهر دانش.
محبی، علی (1399). حقوق اسرای جنگی در پرتو حقوق بشردوستانه، مطالعات حقوق بشر اسلامی، 9(19)، 20-1.
مسائلی، محمود و عالیه ارفعی (1373). جنگ و صلح از دیدگاه حقوق در روابط بین‌‌‌الملل، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه.
مسعودی­نیا، محمد (1401). حمایت از غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه در فقه و حقوق کیفری بین­المللی، فقه جزای تطبیقی، 2(3)، 127-113.
مظاهری، مسعود، سهراب صلاحی و مریم مرادی (1401). بکارگیری قدرت نرم علیه حاکمیت دولت­ها از طریق جریان آزاد اطلاعات، مطالعات قدرت نرم، 12(3)، 204-185. 
منصوری، فرنگیس (1394). مسئولیت بین­المللی دولت­ها ناشی از نقض حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه داخلی با تأکید بر مسئولیت فراملی، رساله دکتری دانشگاه پیام نور استان تهران.
مهرپور، حسین (1383). نظام بین­المللی حقوق بشر، تهران: نشر میزان.
موسوی میرکلائی، سیدطه (1392). راهکارها و ضمانت اجراهای حقوق بین­الملل بشردوستانه، حقوقی دادگستری، 77 (83)، 183-151.
هنکرتز، ژان ماری و دوسوالدبک لوئیس (1388). حقوق بین­الملل بشردوستانه عرفی، ترجمه: دفتر امور بین­الملل قوه قصائیه جمهوری اسلامی ایران و کمیته بین­المللی صلیب سرخ، انتشارات مجد.
A. Bird, (2013) Third State Responsibility for Human Rights Violations, EJIL, vol. 21, No. 4, 12-32. 
Balendra, Natasha (2007). Defining armed conflict, Oxford Journal of Law, Vol. 29, No. 6, 23-38.
Barzegarzade, Abbas and Abdolreza Ghahramani (2022), International Humanitarian legal Responsibility of States to protect Civilians during Armed Conflicts, The 12th International Conference on Law and Judicial Sciences.
C. Tomuschat, (1998). International Crimes by States: An Endangered Species, in K. Wellens (Ed), International Law, Theory and Practice.
Ingred Detter. (2000) the Law of War. Cambridge University Press. second edition
J. K. Quigley, (2006) Transnational States Responsibility for Violation of International Law, Australian Journal of International Law, vol. 226, 65-87. 
Verhoeven, Sten (2007). International and Non-international Armed Conflict, Institute for International law-working paper,Vol, 12 No. 107, 34-45.